A A A

ZATRUDNIENIE

ZESPÓŁ PRACOWNIKÓW Warunkiem sprawnego działania każdego przedsiębiorstwa jest odpowiedni zespół pracowników. Zarówno środki trwałe, jak i obrotowe są niezbędnymi czynnikami procesów pro­dukcyjnych, jednak są one bierne — czynnikiem czynnym jest tylko człowiek. Aby pracownicy mogli należycie wykonywać swoje zadania, muszą posiadać odpowiednie kwalifikacje zawodowe, muszą prze­strzegać dyscypliny pracy. Pracownicy przedsiębiorstw dzielą się na fizycznych (robotników) i umysłowych, a ci z kolei na pracowników inżynieryjno-technicznych i administracyjno-biurowych. Do pra- cowników inżynieryjno-technicznych zaliczamy majstrów, techników i inżynierów. Podział pracowników na fi- zycznych i umysłowych jest dość sztuczny, wiemy bowiem, że w każdej pracy występują zarówno elementy ruchów mięśnio- wych, jak i elementy intelektualne. Monter urządzeń instalacyj- nych lub operator ciężkiego sprzętu budowlanego muszą w pracy swojej wykazać znacznie więcej wysiłku umysłowego niż telefo- nistka czy maszynistka biurowa, chociaż pierwszych zaliczamy do pracowników fizycznych, drugie zaś do pracownic umysłowych. Podział ten jest wynikiem przedwojennych przepisów prawa pra- ni* ]47 cy i w przyszłości zostanie usunięty. Ustrój socjalistyczny stwa­rza szczególne warunki do stopniowego zacierania różnic społecz­nych między pracą fizyczną a umysłową. Z chwilą przyjęcia pracownika do pracy, między nim a przed­siębiorstwem nawiązuje się stosunek prawny, na mocy którego obie strony nabywają wzajemne prawa i obowiązki. Pra­cownik uzyskuje prawo do odpowiedniego wynagrodzenia, urlo­pu, ubezpieczenia od nieszczęśliwych wypadków itp. Ustawa o stażu pracy daje możność każdemu młodemu pracownikowi, który rozpoczyna swą pracę zawodową, uzupełnienia wiedzy zdo­bytej w szkole i osiągnięcia w ten sposób wysokich kwalifikacji zawodowych. Pracownik obowiązany jest do ścisłego stosowania się do otrzymanych poleceń i wykonywania ich według najlepszej woli i umiejętności. Aby prawa i obowiązki obydwu stron nie były lekceważone, przedsiębiorstwo obowiązane jest z każdym pracownikiem zawrzeć umowę na piśmie. Wzór pisma angażu­jącego robotnika do pracy podano w tab. 6-1. TABELA 6-1 Pismo angażujące Przedsiębiorstwo Bud. Miejsk. „Stolica" Ob. Jan Sosnowski Działając w imieniu i z upoważnienia Przedsiębiorstwa przyj­mujemy Obywatela (Obywatelkę) z dniem 1. XI. 1959 r. do pracy w charakterze robotnika i przyznajemy mu zgodnie z obowiązu­jącymi przepisami (zał. Nr 10 do UZP) III grupę zaszeregowania i godzinową stawkę płac 6,50 zł. w rejestrze Przedsiębiorstwa został Obywatel (Obywatelka) wpisany pod numerem ewidencyjnym 718. Wzajemne stosunki służbowe między Przedsiębiorstwem BM „Stolica" jako praco­dawcą a Obywatelem (Obywatelką) jako pracobiorcą uregulo­wane są układem zbiorowym pracy w budownictwie oraz obo­wiązującymi przepisami prawnymi. Kierownik odcinka (budowy) Istotnym problemem pracy zawodowej każdego człowieka jest jej wydajność. Wydajność jest pojęciem określającym sto- sunek wyników (efektów) pracy do jej nakładów. Ponieważ na­kłady pracy ludzkiej mierzymy ilością godzin jej trwania, więc wydajność pracy, np. kopacza, określamy ilością metrów sze­ściennych ziemi wykopanej przez niego w ciągu jednej godziny, malarza — ilością metrów kwadratowych pomalowanej w ciągu godziny powierzchni itd. Wydajność pracy można oczywiście obliczać nie tylko na godzinę, lecz również na dzień, tydzień, miesiąc, rok. Obliczenie wydajności pracy pracowników umysło­wych, a zwłaszcza tak zwanych koncepcyjnych, sprawujących nadzór czy kierownictwo, jest rzeczą dość trudną. Wydajność pracy w dużym stopniu zależy od stopnia zme­chanizowania produkcji i jej organizacji, jeżeli jednak pracownicy nie będą przestrzegali dyscypliny pracy, ńie będą mieli do pracy uczciwego stosunku, to nawet przy najlep­szym wyposażeniu wydajność ich pracy będzie niska. Ilość produkcji w każdym społeczeństwie, a więc i stopień za­spokojenia jego potrzeb, zależy od społecznej wydajności pracy. W krajach, w których wydajność jest duża — istnieje również wysoka stopa życiowa społeczeństwa, w krajach o niskim po­ziomie wydajności pracy — panuje powszechna bieda. Obowiązkiem każdego technika i inżyniera, zajmującego naj- niższe nawet stanowisko, jest stworzenie takich warunków, aby podlegli mu robotnicy mogli osiągnąć najwyższą wydajność pracy. Zapewnia ona nie tylko wysoki poziom produkcji w kraju, lecz również wysokie zarobki bezpośrednich wykonawców. Nauka o organizacji robót budowlanych uczy nas, jak zdobyć umiejęt- ność stwarzania takich warunków. x

  • BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY

    W procesie produkcji człowiek oddziałuje na przyrodę, prze­kształca ją i czyni użyteczną dla zaspokajania swych potrzeb. Jednak i sam proces pracy oddziałuje również na człowieka, cho­dzi więc o to, aby praca oddziaływała na człowieka korzystnie, aby przyczyniała się do jego rozwoju i nie wywierała na niego wpływu ujemnego. W pewnych specjalnych warunkach, praca zawodowa czło- wieka może źle działać na jego zdrowie, obniżać jego dobre sa­mopoczucie. Tak np. przebywanie przez czas dłuższy w źle wen­tylowanych pomieszczeniach, praca w kurzu i pyle, praca przy stosowaniu związków chemicznych, wydzielających szkodliwe substancje itp. mogą wywoływać pewne choroby zawodowe. Acz­kolwiek pracę w budownictwie zaliczamy do najzdrowszych prac, gdyż odbywa się na świeżym powietrzu, jednak i tutaj możemy wymienić pewne roboty, które szkodliwie działać mogą na zdro­wie człowieka. Do nich należą: praca przy spawaniu, przy malo­waniu farbami zawierającymi tlenki ołowiu, praca przy obróbce (szlifowaniu) kamieni, która grozi robotnikom pylicą płuc, praca w wodzie i błocie, która niekiedy może spowodować zmiany cho­robowe stawów. Aby zapobiec tym szkodliwym skutkom, należy stosować różne środki profilaktyczne, jak spożywanie mleka w czasie pra­cy, używanie odzieży ochronnej czy masek przeciwpylnych. Każdy pracownik powinien również stosować się do przepisów bhp, regulaminów pracy i każdorazowych poleceń kierownictwa. Czło­wiek pracy w Polsce jest otoczony opieką lekarską, a specjalne przepisy prawa pracy umożliwiają mu zapobieganie powstawa­niu i leczenie objawionych chorób zawodowych. Odmiennym nieco zagadnieniem są wypadki przy pra-c y. Praca ostrymi i ciężkimi narzędziami, obsługiwanie maszyn czy praca na większej wysokości, związane są z możliwością po­wstawania wypadków. Przyczyny ich mogą być bardzo różno­rodne, np. nie osłonięte, poruszające się części mechanizmów, wadliwie wykonane rusztowanie lub źle oprawiona siekiera. Szczegółowe przepisy bezpieczeństwa pracy określają, jak należy zabezpieczać maszyny, jak wykonywać rusztowania, jak wyko­nywać ogrodzenia dołów fundamentowych. Niestosowanie się do tych przepisów jest surowo karane. Najczęściej jednak przyczyny wypadków przy pracy tkwią w samym człowieku. Do przyczyn tych należą: nieznajomość przepisów, zbytnia brawura lub wykonywanie pracy w stanie zamroczenia alkoholowego. Aby nie dopuścić do powstawania wypadków przy pracy, wszyscy robotnicy przedsiębiorstwa są szkoleni przez specjal­nych instruktorów bhp. Robotnicy powinni znać dokładnie in- strukcje i regulaminy pracy i muszą ściśle do nich się stosować. Robotnikom w stanie nietrzeźwym nie należy zezwalać na wy­ konywanie pracy. Aby stale przypominać o grożącym niebezpie­ czeństwie, często rozwiesza się specjalne afisze propagandowe, które ilustrują skutki niestosowania się do przepisów bhp. Sprawami bezpieczeństwa pracowników zajmuje się specjalna służba bhp, która z jednej strony podlega kierownictwu przedsiębiorstwa, z drugiej zaś poszczególnym komórkom związ­ ków zawodowych. W każdym większym zakładzie pracy znajduje się inżynier lub technik bhp oraz społeczny inspektor bhp, po­ woływany na tę funkcję przez radę zakładową. Za stan bezpie­ czeństwa pracy na budowie szczególną odpowiedzialność ponosi kierownik robót, który musi ściśle stosować się do odpowiednich aktów prawnych. Analogiczne komórki bhp znajdują się na szczeblu przedsiębiorstwa, zarządu budowlanego oraz minister­ stwa. Całość akcji bhp koordynuje Główny Inspektor Pracy, wy­ znaczony przez Centralną Radę Związków Zawodowych. Bezpie­ czeństwem pracy w skali międzynarodowej zajmuje się Komisja Ochrony Pracy przy Organizacji Narodów Zjednoczonych, której siedzibą jest Genewa. Badaniami naukowymi w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy zajmuje się w Polsce Centralny Instytut Ochrony Pracy, który podlega Ministerstwu Zdrowia i Opieki Społecznej.