W czasach gdy gospodarka człowieka miała cechy indywidu­alne, gdy zaspokajała tylko potrzeby rodziny czy rodu, jakieś szczególne metody jej planowania nie były oczywiście potrzebne. Człowiek wytwarzał przede wszystkim te dobra, których po­trzebę odczuwał bezpośrednio. Gdy bardziej dokuczał mu głód — czas swój poświęcał tylko na zdobycie pożywienia, po zaspoko­jeniu głodu więcej czasu poświęcić mógł na wykonanie odzieży, przygotowanie odpowiedniego pomieszczenia itp. Średniowieczny rzemieślnik dostosowywał swą produkcję do potrzeb i wymagań klienta, z którym był w bezpośrednim kon­takcie. Gdy brakło roboty, nierzadko musiał porzucać rodzinne „miasto i rozpoczynał wędrówki w poszukiwaniu pracy. Rozwój gospodarki kapitalistycznej i zastosowanie maszyn zmieniły zupełnie gospodarczą sytuację świata. Masowa produk- cja towarów w wielkich manufakturach i fabrykach powodowała poważne wstrząsy ekonomiczne. Z jednej strony fabryki dostar­czały ludności produktów tańszych niż wyrabiane ręcznie, z dru­giej jednak strony pozbawiały pracy szerokie rzesze, niezależ­nych dotąd i dostatnio żyjących, rzemieślników. Przemysł fabryczny pozbawiał chleba nie tylko rzemieślników, których nie zdołał wchłonąć, lecz czasem również i ludność rol­niczą. Tak np. w Anglii wielcy obszarnicy usuwali z ziemi drob­nych dzierżawców (chłopów), a na ich gruntach zakładali past­wiska. Wielkie fabryki bowiem potrzebowały dużej ilości wełny i hodowla owiec lepiej się im opłacała niż dzierżawa od uprawia­jących ziemię chłopów. W tym ponurym okresie powstało pa­miętne przysłowie: wskutek rozwoju przemysłu owce pożerają ludzi. Żywiołowy rozwój życia gospodarczego w początkowym okre­sie ustroju kapitalistycznego doprowadzał do walki w łonie sa­mych fabrykantów. Bardziej zmodernizowane fabryki sprzeda­wały swe wyroby taniej niż fabryki stare, które wskutek walki konkurencyjnej doprowadzano do ruiny. Zwalniały one ludzi z pracy, nie wypłacały zobowiązań. Żywiołowość i chaos gospo­darki kapitalistycznej powodowały nie tylko bankructwa poszcze­gólnych fabrykantów, lecz również powszechne kryzysy gospo­darcze, które wpędzały całe społeczeństwa w otchłań nędzy. W krajach uprzemysłowionych powstawały milionowe armie bez­robotnych. Wskutek kryzysu w przemyśle zmniejszał się popyt na artykuły rolne, co wywoływało gwałtowne obniżki ich cen i podcinało byt chłopa. Zmniejszały się także dochody państwa, które również nierzadko ogłaszało niewypłacalność. Ustrój socjalistyczny umożliwił wprowadzenie, po raz pierw­szy w historii, gospodarki planowej. Wprowadzenie gospodarki planowej było możliwe dzięki przejęciu przez państwo przytła­czającej większości środków produkcji. Całą gospodarkę kraju objęto ogólnonarodowym planem gospodarczym, co zapewniło proporcjonalny, bezkryzysowy wzrost ekonomiczny kraju. Planowanie gospodarcze jest to więc system kiero­wania i zarządzania całą gospodarką narodową w oparciu o je­dnolity plan. Ogólnonarodowy plan gospodarczy łączy i zespala poszczególne zakłady pracy, które zamiast walki konkurencyjnej współdziałają ze sobą i wzajemnie wspomagają się. W gospodarce planowej nie ma miejsca na zamykanie zakładów pracy z braku zamówień i nie istnieje armia bezrobotnych. Wszystkie dziedziny życia rozwijają się proporcjonalnie i w sposób z góry przemy­ślany. Mówiąc o gospodarce planowej w krajach socjalizmu, nie można zaprzeczyć, że obecnie również i w krajach kapitalistycz­nych istnieją pewne próby planowania. Jednak planowanie to nie jest metodą kierowania gospodarką narodową, lecz raczej pro­gnozą, przewidywaniem. Państwo nie może tam bowiem konse­kwentnie prowadzić polityki wyłącznie dla dobra ogólnego, bo­wiem prywatni właściciele środków produkcji nie pozwolą skrę­pować swego prawa do bogacenia się.