Polecane strony:
A A A

ZNIESIENIE WSPÓŁWŁASNOŚCI

1386. F. Błahuta, J. S. Piątowski, J. Policzkiewicz: Gospodarstwa rolne — obrót, dziedziczenie, podział, Wydawnictwo Prawnicze 1967, s. 225—245. 1387. S. Breyer: Przeniesienie własności nieruchomości, Wydaw nictwo Prawnicze 1966, s. 113—114. 1388. H. Gulgowski: Problem oznaczenia parcel gruntowych w postanowieniach znoszących współwłasność nierucho¬mości, NP 10/58, s. 99 (autor nie uwzględnił w swoich roz¬ważaniach zasad wynikających z przepisów ustawy z dn. 2. 2. 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków oraz prze¬pisów dotyczących sposobów oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych). 1389. A. Józefowicz: Biegli geodeci i składane przez nich do kumenty pomiarowe w postępowaniu sądowym, BMS 7—8/62, s. 9. 1390. Odpowiedź Redakcji „Nowego Prawa" — NP 3/54, s. 96: „O ile chodzi o zniesienie współwłasności nierucho¬mości — to pod rządem prawa rzeczowego z 1946 r. utraciło aktualność orzeczenie SN z dn. 6. 8. 1936 r., C II 682/36 (zb. orz. poz. 74/37), w myśl którego umowa o zniesienie współwłasności nie wymaga dla swej waż¬ności, bez względu na przedmiot działu, formy aktu no¬tarialnego". 1391. J. Paliwoda: Przebudowa ustroju rolnego — zakres dzia łania administracji rolnej, Wydawnictwo Prawnicze 1964, s. 214—222. 1392. J. S. Piątowski: Problematyka prawna obrotu gruntami chłopskimi, Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1961, s. 167—170. 1393. J. Pietrzykowski: Postępowanie nieprocesowe w spra wach o charakterze majątkowym (art. 606—694 k. p. c), Zrzeszenie Prawników Polskich 1966, s. 19—31. 1394. F. Szczepański: Na marginesie spraw o zniesienie współ własności nieruchomości, BMS 3/57, s. 32 (artykuł oma¬wia zagadnienie, kiedy — w przypadku zniesienia współ¬własności nieruchomości przez podział fizyczny — należy wyznaczyć na gruncie utworzone działki i ich granice stosownie do sporządzonego planu podziału). Patrz także poz. 1368 (s. 176—187) i 1485. 1395. I. Dokumentami stwierdzającymi prawo własności nierucho mości w rozumieniu art. 29 § 2 post. niesp. w spr. z zakresu pr. rzecz, (obecnie art. 617 k. p. c.) i art. 142 § 2 post. spadk. (obecnie art. 680 § 2 k. p. c.) są te dokumenty, które z mocy przepisów prawa stwierdzają nabycie własności lub stanowią dowód, że takie nabycie miało miejsce; w szczególności do do kumentów tych zaliczyć należy odpisy z ksiąg wieczystych, odpowiednie orzeczenia sądowe lub administracyjne, odpisy umów notarialnych o przeniesienie własności oraz wyciągi z tabel likwidacyjnych. II. Ustalenie w postępowaniu działowym lub w postępowa¬niu o zniesienie współwłasności prawa własności nieruchomości uczestników postępowania (art. 29 § 2 post. rzecz. — obecnie art. 617 k. p. c.) lub spadkodawcy (art. 142 § 2 post. spadk. — obecnie art. 680 § 2 k. p. c.) dopuszczalne jest także w drodze innych środków dowodowych. (Uchwała SN (IC) — 1 CO 39/56 z dn. 25. 5. 1957 r., OSN IV/58, poz. 91; OSPiKA 9/58, poz. 219; NP 11/58, s. 105; RPE 2/58, s. 334, Ł; BGP 3/59, s. 32). 1396. Opinie władz administracyjnych co do projektowanego podziału nieruchomości nie wymagają uzasadnienia i są dla sądu wią żące. (Kr C 96/49 z dn. 5. 5. 1949 r., PN U/49, s. 355, t). Patrz ponadto poz. 142. 1397. Zezwolenie sądu opiekuńczego nie jest potrzebne, gdy w po stępowaniu o zniesienie współwłasności nieruchomości dziecko pozostające pod władzą rodzicielską jest przeciwnikiem wnio sku, a zbycie nieruchomości w drodze publicznej licytacji zo stało nakazane orzeczeniem sądowym. (Ł C 244/50 z dn. 1. 4. 1950 r., PN 11/50, s. 532). 1398. Jeżeli w orzeczeniu o zniesieniu współwłasności lub o dziale spadku sąd przyznaje uczestnikowi postępowania działkę grun tu, na której dokonał on nakładów, rozstrzygnięcie o jego roszczeniu z tego tytułu może polegać na wyłączeniu tych na kładów z przedmiotu podziału. (III CO 49/63 z dn. 12. 11. 1963 r., OSNCP 11/64, poz. 218). 1399. Sąd nie może oddalić żądania na tej podstawie, że interes osoby żądającej wymaga nieuwzględnienia jej żądania. Istnienie moż liwości niedogodności lub strat w razie zniesienia współwłas ności nie uzasadnia uznania żądania zniesienia współwłasności za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. (III CR 87/64 z dn. 18. 8. 1964 r., NP 10/65, s. 1202, z notką bibliograficzną M. P.; NP 9/66, s. 1149, z glosą aprobującą T. Rowińskiego). 1400. Z punktu widzenia społecznogospodarczego interesu Polski Lu dowej i jej ustroju rolnego niepożądane jest przyznanie, w dro dze działów, nieruchomości rolnej lub jej części osobie stale przebywającej od wielu lat za granicą. (Wa C 366/49 z dn. 22. 4. 1950 r., OSN 11/50, poz. 49; DPP 10/50, s. 76). Patrz ponadto poz.: 244, 358, 1088, 1343, 1373. B. NIERUCHOMOŚCI POŁOŻONE W GRANICACH MIAST, DZIAŁKI SIEDLISKO¬WE I BUDYNKI 1401. Ustalony na tle przepisów art. 815 i nast. KN pogląd doktry ny i orzecznictwa, że przepisu o dopuszczalności zniesienia współwłasności nie można stosować do przypadku, gdy przy umowie o zniesienie współwłasności kontrahenci uznali za ko nieczne utrzymanie tej współwłasności co do części przedmiotu niezbędnie potrzebnej do wspólnego użytku, należy uważać za aktualny także pod rządem zunifikowanego prawa rzeczo wego. Żądanie zniesienia współwłasności takich części nieruchomo ści, które są potrzebne do wspólnego użytku, jak np. wspólne wejście i sień oraz podwórze, byłoby nadużyciem prawa w ro zumieniu art. 3 p. o. p. c. (obecnie art. 5 k. c). (C 974/49 z dn. 4. 8. 1949 r., PN 11/50, s. 141, Ł). ' 1402. W wypadku podziału nieruchomości miejskiej rozstrzygające znaczenie ma zgodność tego podziału z planami zabudowy mia sta, dlatego konieczne jest zatwierdzenie planu podziału przez odpowiednie prezydium rady narodowej; nie oznacza to jednak, aby w wypadku, gdy określona nieruchomość miejska jest faktycznie wykorzystywana na cele rolnicze i wszystko wska zuje, że stan taki będzie trwał przez szereg lat, sąd takie wy korzystywanie nieruchomości miał całkowicie pominąć w po stępowaniu działowym. Przeciwnie, w takich granicach, w ja kich nie godzi to w plany miejskie, sąd powinien uwzględnić aktualne przeznaczenie nieruchomości i w związku z tym zba dać, czym się trudnią poszczególni uczestnicy postępowania, gdzie zamieszkują, jakie inne grunty użytkują itp. (1 CR, 1178/58 z dn. 23. 1. 1959 r., OSPiKA 12/59, poz. 329, z notką J. K.). Uwaga. Przy ocenie aktualności tego orzeczenia w świetle przepisów art. 620, 688 k. p. c. należy mieć na uwadze, że jeżeli nieruchomość miejska jest przeznaczona w szczegółowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele rolne i w tym charakterze jest użytkowana, to do jej podziału stosują się takie ograniczenia, jakie przepisy k. c. przewidują dla podziału nieruchomości (albo gospodarstw) rolnych. W tej mierze patrz też poz. 1413. 1403. Z chwilą wejścia w życie ustawy z dn. 22. 5. 1958 r. o tere nach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach zachodzi niedopuszczalność podziału nieruchomości, podpadającej pod tę ustawę, w trybie postępowania sądowego. Zakaz ten odnosi się także do postępowania sądowego będą cego w toku. Niemożliwość utworzenia orzeczeniem sądu od rębnych nieruchomości (czyli oddzielnych przedmiotów włas ności) z obiektu będącego przedmiotem postępowania, a wcho dzącego w skład terenów wyznaczonych pod budownictwo domków jednorodzinnych, nie oznacza jeszcze całkowitej zbęd ności postępowania sądowego. Po dokonaniu bowiem podziału przez władze administracyjne uczestnicy sądowego postępowa nia o zniesienie współwłasności mogą być zainteresowani na dal w doprowadzeniu do zniesienia współwłasności, powstałej już na działkach, które staną się oddzielnymi przedmiotami współwłasności. W tej sytuacji jako jedno z możliwych i być może najsłuszniejszych rozwiązań pozostanie dla sądu przy dzielenie dla poszczególnych uczestników na wyłączną włas ność działek powstałych w wyniku podziału administracyjnego. W wypadku gdy właściciele nie otrzymali jeszcze własności nowo utworzonych działek, z których każda stanie się od¬dzielną nieruchomością, sąd jest obowiązany postępowanie o zniesienie współwłasności zawiesić. (2 CR 936/60 z dn. 1. 2. 1961 r., OSN IV/62, poz. 132). 1404. Przepisy art. 97 pr. rzecz, i art. 45 post. niespornego z zakresu prawa rzecz, (obecnie art. 212 § 2 k. c. i art. 625 k. p. c.) o znie sieniu współwłasności przez sprzedaż z licytacji publicznej mają zastosowanie także wówczas, gdy przedmiotem współ własności jest nieruchomość położona w mieście, a jednym ze współwłaścicieli jest Skarb Państwa. (III CO 19/63 z dn. 11. 12. 1963 r., OSNCP 10/64, poz. 194; RPE 1/65, s. 342). Patrz ponadto poz.: 956, 970. 1405. Sądowe zniesienie współwłasności nieruchomości przez ustano wienie odrębnej własności lokali jest niedopuszczalne. (Zasada prawna SN (7) — III CO 34/62 z dn. 11. 11. 1963 r., OSNCP 12/65, poz. 199; RPE U/64, s. 328 t.). ' Patrz poz. 827 i 828. 1406. W zasadzie nie jest dopuszczalny podział budynku według płaszczyzn pionowych, chociażby łączył się z odpowiednim po działem gruntu, na którym został wzniesiony. Jednakże do puszczalny jest taki podział budynku, wraz z gruntem, jeżeli w wyniku tego powstają odrębne budynki. W tym wypadku linia podziału musi przebiegać według płaszczyzny, którą sta nowi ściana wyraźnie dzieląca budynek na dwa odrębne bu dynki, przy czym może to być ściana już istniejąca lub wy konana w tym celu za zezwoleniem organu budowlanego. Jeżeli w wyniku takiego podziału zajdzie konieczność korzystania przez mieszkańców jednego z nowo powstałych budynków z sieni lub klatki schodowej innego budynku, to możliwe jest ustanowienie odpowiedniej służebności. (III CR 103/66 z dn. 13. 5. 1966 r., OSPiKA 5/67, poz. 110, z glosą aprobującą Z. Radwańskiego). 1407. Jeżeli w toku sprawy o zniesienie współwłasności działki siedli skowej organ administracyjny wyda prawomocną decyzję wy łączającą dopuszczalność fizycznego podziału tej działki, obo wiązkiem sądu jest rozstrzygnięcie, czy istnieje celowość znie sienia współwłasności. W szczególności sąd powinien rozważyć, czy społecznogospodarcze przeznaczenie działki nie sprzeciwia się przejściowo dokonaniu zniesienia współwłasności. W takim wypadku wniosek o zniesienie współwłasności, jako w aktu alnej sytuacji przedwczesny, ulegałby oddaleniu z mocy art. 5 k. c. (III CR 301/66 z dn. 3. 12. 1966 r., OSNCP 12/67, poz. 220). C. NIERUCHOMOŚCI I GOSPODARSTWA ROLNE POZA OBSZAREM MIAST 1408. S. Breyer: Zniesienie współwłasności w wypadku zakazu zbywania nieruchomości otrzymanych w wyniku działu spadku (art. 1085 k. c), dział spadku na wniosek organu administracji rolnej, wpływ norm obszarowych na wy¬konanie zapisu (odpowiedź na pytanie), Pal. 2/65, s. 58. 1409. J. S. Piątowski: recenzja pracy S. Szera pt. „Prawo ro dzinne", PiP 11/66, s. 759. 1410. C. T a b ę c k i: Podział gospodarstw rolnych w drodze zniesie nia współwłasności i działu spadku według przepisów kodeksu cywilnego, NP 9/65, s. 959. 1411. I. Brak jest podstaw do odesłania uczestników postępowania o podział majątku dorobkowego na drogę procesu spornego w celu ustalenia składu majątku dorobkowego. II. Wprawdzie dział majątku dorobkowego obejmuje ze swej istoty cały majątek, nie ma jednak przeszkód, aby mał żonkowie (lub byli małżonkowie) pozostali — jeśli taka jest ich wola — co do niektórych składników majątku wspólnego w niepodzielności. Jeśli w skład majątku wspólnego wchodzi nieruchomość — nie byłoby dopuszczalne wyłączenie jej z ma jątku dorobkowego, lecz należałoby jedynie orzec — gdyby uczestnicy postępowania zgodnie oświadczyli, że chcą nadal co do tej nieruchomości pozostać w niepodzielności, iż nieru chomość tę pozostawia się jako ich wspólną własność, podob nie jak to sądy zgodnie z ustaloną praktyką czynią w spra wach spadkowych, gdy wszyscy lub niektórzy ze spadkobier ców wnoszą o przyznanie im na wspólną własność określonej schedy. III. Obowiązkiem sądu w sprawie o podział majątku do¬robkowego jest nie tylko jego podział ale i nakazanie wydania poszczególnych przedmiotów temu z małżonków, któremu przedmioty te zostały przyznane, jeżeli znajdują się one we władaniu drugiego małżonka. Aby uczynić zadość temu obo¬wiązkowi, sąd musi dokonać wyraźnych ustaleń, u kogo przed¬mioty wchodzące w skład majątku dorobkowego się znajdują. IV. W skład masy majątkowej wchodzą także przedmioty, których zbycie sąd uzna za pozorne. V. Gdy chodzi o przedmioty wspólne zbyte przez jednego z małżonków, obowiązkiem sądu jest ocena, czy zbycie ich było usprawiedliwione, a w szczególności, czy nastąpiło na po trzeby rodziny lub uzasadnione potrzeby zbywcy, czy też na stąpiło to ze szkodą drugiego współuprawnionego. W razie usprawiedliwionego zbycia przedmioty odpowiednich trans akcji nie mogą być brane pod uwagę w postępowaniu o po dział majątku dorobkowego. W wypadku natomiast zbycia nie uzasadnionego i tym samym wyrządzenia drugiemu małżon kowi szkody, temu ostatniemu należy się odszkodowanie w wysokości wartości połowy zbytego przedmiotu. Roszczenia z tego tytułu należy traktować analogicznie, jak roszczenia z tytułu zwrotu wydatków z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków i w związku z tym odpowiednie odszkodowanie zasądzić na podstawie przepisu art. 26 k. r. (obecnie art. 45 k. r. o.) i art. 134 k. z. (obecnie art. 415 k. c.) w postępowaniu o podział majątku dorobkowego. (1 CR 547/58 z dn. 18. 8. 1958 r., OSN U/59, poz. 59). Uwaga. W tekście pominięto tezy odnoszące się do podziału ruchomości. Teza I wynika obecnie z wyraźnych przepisów art. 684, 685 w związku z art. 567 § 3 k. p. c. Teza II — w świetle przepisów art. 46 k. r. o. w związku z art. 1058 i 1070 k. c. należy rozróżnić sytuację, w jakiej w skład majątku dorobkowego wchodzi gospodarstwo rolne albo nieruchomość rolna, które małżonkowie chcą wyłączyć z podziału. Jeżeli chodzi o gospodarstwo rolne, to stosownie do zasad art. 1038 § 1 w związku z art. 1058 i 1070 k. c. należałoby przyjąć, że z ważnych powodów można wyłączyć z działu gos¬podarstwo rolne tylko wtedy, gdyby pozostawienie b. małżon¬kom tego gospodarstwa w niepodzielności nie doprowadziło do obejścia zasady określonej w art. 1070 k. c. (przez umożliwie¬nie podziału quo ad usum sprzecznego z zasadą zachowania podstawowej normy obszarowej). Do podziału bowiem dorob¬kowego gospodarstwa rolnego mają zastosowanie przepisy o dziale spadku, a nie — łagodniejsze przepisy art. 163 w związku z art. 213 k. c. o zniesienie współwłasności. W bra¬ku ważnych powodów do wyłączenia gospodarstwa rolnego z działu sąd przeprowadziłby pełny dział, przy zastosowaniu powołanych wyżej przepisów. Jeśli natomiast chodzi o nieruchomość rolną, to podział pod¬lega przepisom o zniesieniu współwłasności, co wynika z art. 216 § 2 k. c. Podział następuje tu więc według zasad art. 213—218 k. c, a nie według art. 1070 i 1058 k. c. Możliwy jest on tylko przez podział fizyczny albo sprzedaż, pozosta¬wienie zaś na współwłasność mogłoby dotyczyć wyjątkowo siedliska albo działki służącej określonym celom, co do któ¬rych podział z natury rzeczy byłby niedopuszczalny albo niepożądany. Patrz także poz.: 1191, 1377, 1378, 1412. . Artykuł 39 § 4 dekretu z dn. 8. 11. 1946 r. o postępowaniu nie¬spornym z zakresu prawa rzczowego (Dz. U. Nr 63, poz. 345 wraz z późn. zmian.), stanowiący, że w postępowaniu o zniesie¬nie współwłasności można przyznać część rzeczy kilku współ¬właścicielom za ich zgodą na współwłasność, nie utracił mocy obowiązującej odnośnie do zniesienia współwłasności nieru¬chomości rolnej wskutek wejścia w życie właściwych przepi¬sów kodeksu cywilnego. Jednakże stosowanie tego przepisu do nieruchomości rolnej dopuszczalne jest tylko w tych wypadkach, gdy nie narusza to przepisów kodeksu cywilnego o podziale nieruchomości rol¬nej i zbyciu ułamkowej części takiej nieruchomości, a współ¬właściciele odpowiadają warunkom przewidzianym dla otrzy¬mania nieruchomości rolnej w drodze zniesienia współwłas¬ności. Mimo istnienia powyższych przesłanek sąd może nie uwzględnić wniosku o przyznanie części nieruchomości rolnej na współwłasność, jeżeli ze względu na szczególne zachodzące w sprawie okoliczności przyznanie części na współwłasność godziłoby w interes społecznogospodarczy. (III CO 31/64 z dn. 25. 6. 1964 r., OSPiKA 4/65, poz. 91). Uwaga. Cytowany w tezie przepis art. 39 § 4 dekretu z dn. 8. 11. 1946 r. o postępowaniu niespornym z zakresu prawa rzeczowego wobec wejścia w życie kodeksu postępowania cy¬wilnego utracił swą moc. Mimo to orzeczenie Sądu Najwyż¬szego nie straciło na aktualności co do dopuszczalności w świetle przepisów kodeksu cywilnego przyznania w wyniku zniesienia współwłasności części nieruchomości rolnej kilku współwłaścicielom za ich zgodą na współwłasność. Sąd Najwyższy, rozważając to zagadnienie, dokonał jego analizy w kontekście obowiązujących już wówczas przepisów kodeksu cywilnego i w tym zakresie kierował się następują¬cym stanowiskiem: „(...) Zniesienie współwłasności nierucho¬mości rolnej w ten sposób, że nieruchomość ulega podziałowi na dwie łub więcej części, z których jedną przyznaje się kilku współwłaścicielom na współwłasność, a pozostałe na wyłączną własność nie w każdym wypadku godzi w zakaz nierozdrabniania. Nie może być mowy o naruszeniu tego zakazu wów¬czas, gdy po pierwsze każda część przyznana na wyłączną własność nie narusza norm obszarowych przewidzianych w art. 161 k. c. lub z innych przyczyn nie narusza przepisów o przeniesieniu własności części nieruchomości (art. 164, 167 k. c), po drugie, gdy zarazem co do części przyznanej na współwłasność spełnione są zarówno przesłanki z art. 161 k. c, jak i przesłanki z art. 166 § 2 k. c. (...). (...) Tak samo przy spełnieniu powyższych warunków nie naruszałoby zakazu nierozdrabniania przyznanie każdej działki utworzonej przez podział na współwłasność, oczywiście przy założeniu, że współwłaścicielami co do każdej z działek nie będą wszyscy dotychczasowi współwłaściciele, w tym wypad¬ku bowiem zniesienie współwłasności byłoby fikcją. Stwierdzenie, że z punktu widzenia postulatu nierozdrabnia¬nia niejednokrotnie — w konkretnej sytuacji — nie ma prze¬szkody w przepisach k. c. do stosowania przepisu art. 39 § 4 cyt. dekretu, nie zwalnia jeszcze od potrzeby rozważenia, czy zastrzeżenia przeciwko stosowaniu tego przepisu nie wypły¬wają z innej przyczyny, a mianowicie czy interes społecznogospodarczy nie wymaga zawsze pełnego zniesienia współ¬własności nieruchomości rolnych. Zdaniem Sądu Najwyższego, jest wprawdzie rzeczą pożądaną, w razie zgłoszenia żądania zniesienia współwłasności, pełna jej likwidacja, nie można jednak stawiać krańcowej rygorystycznej tezy, że współwłas¬ność nieruchomości rolnej jest zawsze gospodarczo szkodliwa. Niewątpliwie są sytuacje, w których wspólne gospodarowanie sprzyja racjonalnej gospodarce i rozwojowi produkcji, zwłasz¬cza jeżeli współwłasność jest zamierzona i odpowiada intere¬som współwłaścicieli. Dlatego nie można dopatrzeć się w sa¬mych założeniach instytucji zniesienia współwłasności nieru¬chomości rolnej, uregulowanej w kodeksie cywilnym, bez¬względnej przeszkody do stosowania przepisu art. 39 § 4 cyt. dekretu." 1413. Okoliczność, że w przyszłości nieruchomość rolna znajdzie się w granicach miasta i będzie objęta jego planem zabudowy, nie usprawiedliwia przedwczesnego, a jednocześnie uniemożli wiającego prowadzenie należytej gospodarki rolnej, podziału nieruchomości. (4 CR 819/60 z dn. 16. 2. 1961 r., OSN IV/62, poz. 131; RPE 1/62, s. 404). Patrz ponadto poz.: 687, 688, 1402. 1414. Norma art. 3 p. o. p. c. (obecnie art. 5 k. c.) powinna być wzięta pod rozwagę przy rozstrzygnięciu każdej sprawy. Jeżeli przed miotem zniesienia współwłasności jest nieruchomość rolna, której podział w naturze nie może być ze względów społeczno gospodarczych dokonany, a sprzedaż w celu zniesienia współwłasności tej nieruchomości z licytacji publicznej nie byłaby możliwa bez pozbawienia niektórych współwłaścicieli podstaw ich egzystencji — sąd, po rozważeniu sytuacji gospodarczej i materialnej osób zainteresowanych, zastosuje na podstawie art. 3 p. o. p. c. (obecnie art. 5 k. c.) odpowiednie ograniczenia w stosunku do zgłoszonego żądania, np. przez odroczenie ter¬minu licytacji na czas potrzebny do stworzenia przez takich współwłaścicieli nowych podstaw egzystencji. Oddalenie wnio¬sku artykuł 3 p. o. p. c. (obecnie art. 5 k. c.) mógłby uzasad¬niać jedynie w wyjątkowych okolicznościach. (4 CO 9/62 z dn. 20. 4. 1962 r., OSNCP 1/63, poz. 7; PiP 3/63, s. 553, z glosą aprobującą A. Ohanowicza). Uwaga. Orzeczenie to może mieć zastosowanie obecnie tylko do odroczenia licytacji na podstawie uzyskanego już na pod¬stawie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie ko¬deksu cywilnego tytułu wykonawczego, albowiem stosownie do art. 214 k. c. nieruchomość rolna, której podział jest niedo¬puszczalny, zostanie przyznana jednemu ze współwłaścicieli. Co do zniesienia współwłasności takiej nieruchomości — cyto¬wane orzeczenie ma już znaczenie historyczne. 1415. Stosownie do art. 213 w związku z art. 164 k. c. normy obsza rowe nie wchodzą w rachubę przy zniesieniu współwłasności nieruchomości rolnej, jeżeli jednym ze współwłaścicieli jest Skarb Państwa. W wypadku takim zniesienie współwłasności nieruchomości rolnej powinno być dokonane przez podział fizyczny między Skarb Państwa a pozostałych współwłaścicieli, których jednak we wzajemnym stosunku będą wiązały przepisy dotyczące ograniczeń obszarowych. (II CR 523/64 z dn. 11. 1. 1965 r., OSNCP 78/65, poz. 135). Uwaga. Należy zaznaczyć, że powyższy pogląd został pod¬dany krytyce przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu orzeczenia III CZP 1/68 z dn. 15. 2. 1968 r., OSNCP 1/69, poz. 3. 1416. I. W wypadku gdy przed dniem 5. 7. 1963 r. współwłaści ciele zorganizowali odrębne gospodarstwa rolne na wspólnej nieruchomości, podział tej nieruchomości jest dopuszczalny bez zachowania wymagań przewidzianych w art. 163 w związ ku z art. 213 k. c. II. Gdyby sąd na podstawie wszechstronnego rozważenia wszelkich okoliczności sprawy doszedł do wniosku, że istnie¬jący faktycznie przed dniem 5. 7. 1963 r. podział między współwłaścicielami bądź współspadkobiercami nie jest zgodny z interesem społecznogospodarczym, to powinien od podziału tego odstąpić. Prowadzić to będzie w niektórych wypadkach do przydzielenia współwłaścicielom bądź współspadkobiercom części nieruchomości (niekoniecznie identycznych z dotychcza¬sowym stanem posiadania), a w innych nawet wypadkach do przyznania tylko jednemu ze współwłaścicieli bądź współspadkobierców całego gospodarstwa lub jedynie przyznania nieruchomości rolnych niektórym z nich, z jednoczesnym po¬minięciem pozostałych. (III CZP 42/67 z dn. 16. 6. 1967 r., OSNCP 5/68, poz. 82; OSPiKA 6/68, poz. 115; RPE IV/67, s. 327). 1416a. W wypadku gdy współwłaściciele podzielili faktycznie przed dniem 5. 7. 1963 r. wspólną nieruchomość rolną na części wchodzące w skład gospodarstw rolnych prowadzonych przez poszczególnych współwłaścicieli — przepisy art. 213 i 163 k. c. nie stoją na przeszkodzie zniesieniu współwłasności wymienio¬nej nieruchomości przez jej podział. (III CZP 50/67 z dn. 4. 7. 1967 r., OSNCP 7/68, poz. 115). D. NIERUCHOMOŚCI LEŚNE 1417. Dla ustalenia wartości lasu w sprawie o zniesienie współwłas¬ności (dział spadku) nie wystarcza samo oszacowanie drzewo¬stanu i gruntu, ale należy także uwzględnić ograniczenia co do możliwości eksploatacji, które wynikają z przepisów o go¬spodarce leśnej. (III CR 314/66 z dn. 6. 12. 1966 r., OSNCP 5/67, poz. 96). Patrz także: BUDOWA NA CUDZYM GRUNCIE, CUDZOZIEMCY, CZYN¬NOŚCI NOTARIALNE, DOBRA I ZŁA WIARA, DZIAŁ SPADKU, DZIEDZI¬CZENIE GOSPODARSTW ROLNYCH, EGZEKUCJA Z NIERUCHOMOŚCI, GOSPODARSTWA ROLNE, KSIĘGI WIECZYSTE, NIERUCHOMOŚCI OPUSZ¬CZONE W ZWIĄZKU Z WOJNĄ, NIERUCHOMOŚCI ROLNE, OCHRONA POSIADANIA, OCHRONA WŁASNOŚCI OSOBISTEJ I INDYWIDUALNEJ, ODRĘBNA WŁASNOŚĆ LOKALI, PRAWO PIERWOKUPU I ODKUPU, PRZE¬PADEK MAJĄTKU, ROZGRANICZENIE, SCALANIE I WYMIANA, SPÓŁ¬DZIELNIE PRODUKCYJNE, STOSUNKI MAJĄTKOWE MIĘDZY MAŁŻON¬KAMI, UMOWY O PRZENIESIENIE WŁASNOŚCI NIERUCHOMOŚCI, USTALENIE WŁASNOŚCI, UŻYTKOWANIE, UŻYTKOWANIE WIECZYSTE, WŁAS¬NOŚĆ OSOBISTA I INDYWIDUALNA, WSPÓLNOTY GRUNTOWE, WY¬WŁASZCZENIE, ZASIEDZENIE.