1049. S. Breyer: Przeniesienie własności nieruchomości, Wydaw nictwo Prawnicze 1966, s. 189—207: 1050. S. Breyer: Wyłączenie rękojmi wiary publicznej ksiąg wie czystych, Pal. 2/63, s. 61 (uwagi w związku z tym arty- kułem zawiera wypowiedź Hipotekariusza — Pal. 7-8/63, s. 90). 1051. W. Prądzyński: Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczys tych, PN 11/48, s. 207. 1052. A. Szpunar: Uwagi o rękojmi wiary publicznej ksiąg wie- czystych, PiP 8-9/63, s. 275. 1053. J. Wasilkowski: Na temat wykładni art. 20—22 pr. rzecz., PN 11/47, s. 74. 1954. J. Wasilkowski: Prawo rzeczowe w zarysie, Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1957, s. 332—340. 1055. J. W i t e c k i: odpowiedź na pytanie prawne dotyczące rękojmi w stosunku do nie wpisanych ograniczonych praw rze¬czowych, PiP 11/48, s. 127. 1055a.S. Wójcik: Z zagadnień rękojmi wiary publicznej ksiąg wie¬czystych, PiP 10/62, s. 692. 1056. F. Zoll: Prawo cywilne w zarysie, t. II, z. 1, Księgarnia Po- wszechna 1947, s. 81—87. Patrz ponadto poz.: 474, 490, 493, 494, 809. 1057. I. Wątpliwości, czy w przypadku nabycia przez Skarb Pań stwa własności nieruchomości na podstawie dekretu z dn. 22. 10. 1947 r. o przepadku majątku (Dz. U. Nr 65, poz. 390 z późn. zmian.) dopuszczalne jest zastosowanie art. 20 pr. rzecz., jeżeli własność tej nieruchomości już po jej zajęciu zo stała przeniesiona przez poprzedniego właściciela na inną oso bę, która działała w zaufaniu do księgi wieczystej, usuwa art. 2 tego dekretu stanowiący, że do wzmianki o zabezpiecz niu przepadku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące ostrzeżenia o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywi stym stanem prawnym. II. Domniemania dobrej wiary nabywcy zajętego majątku nie obala art. 6 ust. 2 dekretu o przepadku majątku, jeżeli zbywca sam nie był skazany na karę dodatkową przepadku majątku, a jest tylko małżonkiem skazanego. III. Na treść księgi wieczystej może powołać się każdy na- bywca prawa rzeczowego pod tytułem odpłatnym, bez względu na to, czy znał treść księgi wieczystej, chyba że wiedział o tym, iż nabyte przez niego prawo rzeczowe nie należy do tej osoby, na której rzecz jest w rzeczywistości wpisane. (C 222/51 z dn. 9/23. 10. 1951 r., OSN 3/52, poz. 74). 1058. Zasada art. 20 pr. rzecz, w przedmiocie rękojmi wiary publicz- nej ksiąg wieczystych ma zastosowanie i w przypadkach, gdy w księdze wieczystej wpisany jest tylko jeden z małżonków jako właściciel nieruchomości, która w myśl art. 21 k. r. (obec nie art. 31 k. r. o.) stanowi wspólny majątek obojga małżonków (wspólność ustawowa). Zasada ta nie obejmuje jednak czyn ności prawnych jedynie zobowiązujących. (I CO 18/54 z dn. 8. 9. 1954 r., OSN IV/55, poz. 75). Patrz ponadto poz.: 1059, 1175. 1059. I. Osoba, która po wejściu w życie kodeksu rodzinnego przez czynność prawną nabyła odpłatnie własność nieruchomości od wpisanego do księgi wieczystej jako właściciela, może powo ływać się na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych, mimo że w chwili nabycia wiedziała, iż zbywca pozostaje w związku małżeńskim i że nabył on nieruchomość w czasie trwania swego małżeństwa. II. Do przypisania złej wiary z art. 22 pr. rzecz, konieczna jest świadomość nabywcy, że treść księgi wieczystej jest nie¬zgodna z rzeczywistym stanem prawnym; istnienie takiej świa¬domości wykazane być może jednak wszelkimi środkami do¬wodowymi, nie wyłączając domniemań faktycznych. (I CR 28/54 z dn. 22. 9. 1954 r., OSN 11/55, poz. 40). 1060. Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych działa na rzecz tego, kto w zaufaniu do księgi wieczystej nabywa prawo od osoby wpisanej w księdze wieczystej jako właściciel (lub jako podmiot innego prawa), ale musi być zachowana tożsamość tej osoby. Nie wystarczy więc nabycie od osoby, która podaje się jedynie za identyczną z wpisaną, a w rzeczywistości jest kimś innym. (3 CR 399/59 z dn. 9. 10. 1959 r., OSN 111/60, poz. 87). 1061. Jeżeli właściciel, który obciążył swą nieruchomość służebnością nie ujawnioną w księdze wieczystej, przenosi na inną osobę udział w prawie własności, nie informując jej o ustanowionej służebności, to służebność utrzymuje się nadal, mimo że na bywca działał w zaufaniu do ksiąg wieczystych. Podobna sy tuacja zachodzi wtedy, gdy całą nieruchomość nabywa w cha rakterze właścicieli kilka osób, a tylko choćby jedna z nich wie o tym obciążeniu. (1 CR 347/60 z dn. 4. 7. 1960 r., OSN IV/62, poz. 126; OSPiKA 3/62, poz. 70, z glosą aprobującą S. Breyera; OSPiKA 7-8/62, poz. 192, z glosą aprobującą A. Stelmachowskiego). 1062. Nabywca nie będzie mógł powoływać się skutecznie na rękoj- mię wiary publicznej ksiąg wieczystych, jeżeli w czasie naby- wania prawa mógł dowiedzieć się z samej księgi, że prawo jego poprzednika, chociaż wpisane do księgi wieczystej, jest sporne lub wątpliwe. Będzie to miało miejsce nie tylko w przypadku ujawnienia w księdze wieczystej ostrzeżenia, za żalenia czy wzmianki o wniosku, lecz także wtedy, gdy sama treść księgi wieczystej wskazuje, że prawo w niej wpisane już nie istnieje. Sytuacja taka zajdzie wtedy, gdy prawa rzeczo we uregulowane zostały z mocy przepisów prawa administra cyjnego w sposób taki, że treść księgi wieczystej pozwala na bywcy na zorientowanie się, że nie jest ona zgodna ze stanem prawnym ustanowionym postanowieniami powyższych przepi sów. Sytuacja taka jednak nie będzie zachodziła w przypad kach, w których wprawdzie stosownie do przepisów ustawy własność nieruchomości przechodzi „z mocy prawa" na Pań stwo, lecz przejście to uzależnione jest od obiektywnych prze słanek, których istnienie ustalić może dopiero decyzja właści wego organu administracyjnego. Wówczas bowiem treść księgi wieczystej nie będzie mogła nasuwać nabywcy wątpliwości, czy nabywane przez niego wpisane do księgi wieczystej prawo istnieje. W takim też przypadku rękojmia publicznej wiary ksiąg wieczystych będzie chroniła nabywcę. W przypadku uregulowanym w art. 15 dekretu z dn. 18. 4. 1955 r., mimo że przejście własności następuje „z mocy prawa" z chwilą wejścia w życie wymienionego dekretu, treść księgi wieczystej bez ujawnienia tego „przejścia" nie pozwala na¬bywcy nieruchomości rolnej na powzięcie uzasadnionych wąt¬pliwości, czy zachodzi sytuacja uregulowana w tym przepisie. W omawianym przypadku nie można więc oprzeć się na fikcji notoryjności, wyłączającej dobrą wiarę nabywcy. (4 CR 914/60 z dn. 30. 12. 1960 r., PiP 2/62, s. 340, z glosą kry¬tyczną S. Breyera; PiP 10/62, s. 692, z glosą krytyczną S. Wój¬cika). Uwaga. W orzeczeniu jest mowa o dekrecie z dn. 18. 4. 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw zwią¬zanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (jednol. tekst: Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78). 1063. Przepis art. 20 pr. rzecz, dotyczy wyłącznie nabycia prawa własności lub innych praw rzeczowych, nie odnosi się zaś do stosunków obligacyjnych, np. dzierżawy. (1 CR 1073/60 z dn. 16. 5. 1961 r., OSN 111/62, poz. 105). 1064. Nieruchomość opuszczona, która z mocy art. 34 dekretu o ma jątkach opuszczonych i poniemieckich przeszła na własność Państwa, przestała być z tą chwilą mieniem opuszczonym; w konsekwencji, wobec braku przepisu, który by wyłączał sto sowanie do takiej nieruchomości art. 20 pr. rzecz., nabywca w dobrej wierze nabywa własność od osoby wpisanej w księ dze wieczystej, choć zbywca nie był już właścicielem. Skoro bowiem przepisy cyt. dekretu dotyczące majątków opuszczo nych nie mają charakteru przepisów nacjonalizacyjnych, brak jest podstawy do wykładni, która by w myśl ogólnych założeń społeczno-gospodarczych dekretu usprawiedliwiała wyłączenie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Jednakże w myśl przepisu art. 47 pr. rzecz, nabywca nieruchomości, która w chwili zawarcia umowy o przeniesienie własności była włas nością osoby trzeciej z mocy przepisów o zasiedzeniu, może powołać się przeciwko tej osobie na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych tylko wtedy, gdy przed upływem roku od daty umowy zażąda oddania mu nieruchomości w posiadanie. Artykuł 47 pr. rzecz, mówi wprawdzie o własności osoby trzeciej z mocy przepisów o zasiedzeniu, co mogłoby nasuwać wątpliwości, czy dotyczy wypadków z art. 34 dekretu o ma¬jątkach opuszczonych i poniemieckich, gdyż w artykule 34 cyt. dekretu chodzi w istocie o tzw. „przemilczenie", a nie o za-siedzenie w ścisłym tego słowa znaczeniu, jednakże różnica między zasiedzeniem a przemilczeniem nie jest z punktu wi¬dzenia art. 47 pr. rzecz, istotna, gdyż w obu tych wypadkach następuje nabycie własności na skutek upływu czasu. (2 CR 287/61 z dn. 21. 2. 1962 r., OSNCP 4/63, poz. 86; NP 3/63, s. 377, z glosą aprobującą S. Breyera). Uwaga. Artykuł 47 pr. rzecz, został uchylony przez art. III pkt 3 przep. wprow. k. c. Kodeks cywilny nie zawiera odpo¬wiednika art. 47 pr. rzecz. 1065. Ustawa w art. 47 pr. rzecz., uzależniając skuteczne powołanie się na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych od zażą dania zwrotu nieruchomości przed upływem roku od daty za warcia umowy, uzależnia skuteczność powołania się na rękoj mię od zwykłego kroku pilności, jakiego należy dokonać w cią gu roku, ale niekoniecznie w formie powództwa. [II CR 336/63 z dn. 16. 4. 1964 r., OSPiKA 4/65, poz. 89, z glosą S. Breyera. Autor, wobec uchylenia art. 47 pr. rzecz, przez art. III pkt 3 przep. wprow. k. c, zastanawia się, jakie w obec¬nie obowiązującym stanie prawnym roszczenie przysługuje osobie, która nabyła nieruchomość w zaufaniu do treści księgi wieczystej przeciwko osobie, która nabyła tę samą nierucho¬mość (lub jej część) przez zasiedzenie]. 1066. Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych jest instytucją prawa cywilnego i jako taka ma na celu ochronę pewności obrotu w znaczeniu cywilnoprawnym tego określenia. Rękoj mia działa więc na niekorzyść uprawnionego przede wszyst- kim wtedy, gdy stał się on właścicielem nieruchomości lub nabył inne prawo rzeczowe do nieruchomości w drodze cy wilnoprawnej (na| podstawie czynności prawnej, w drodze dziedziczenia, w drodze zasiedzenia itp.), lecz prawo jego nie zostało w księdze ujawnione. Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie chroni nabywcy własności nieruchomości lub innego prawa rzeczowego do tej nieruchomości od osoby, która była właścicielem tej nieruchomości i nadal jako właściciel jest do księgi wieczystej wpisana, ale która utraciła ex lege własność z mocy przepisów ustawy nacjonalizacyjnej. W wy padku takim obowiązuje zasada, w myśl której osoba, nie bę dąca właścicielem i nieuprawniona do rozporządzania rzeczą, nie może w drodze czynności prawnej przenieść skutecznie własności (ani ustanowić innego prawa), choćby druga strona tej czynności była w dobrej wierze. (II CR 372/65 z dn. 24. 9. 1965 r., OSNCP 5/66, poz. 82; OSPiKA 11/66, poz. 244, z glosą S. Breyera). 1066a. W świetle art. 20 prawa rzeczowego nabywca nabywa nieru¬chomość w stanie wolnym od ograniczonych praw rzeczowych nie wpisanych do księgi wieczystej i to zarówno tych, co do których wpis ma Charakter konstytutywny, jak i tych, które powstają pozaksięgowo. (III CR 59/67 z dn. 29. 12. 1967 r., OSNCP 7/68, poz. 128). Patrz ponadto poz.: 484, 1035, 1553. Patrz także: KSIĘGI WIECZYSTE, OCHRONA WŁASNOŚCI SPOŁECZNEJ, PRAWO PIERWOKUPU I ODKUPU, REFORMA ROLNA I OSADNICTWO, SCALANIE I WYMIANA, STOSUNKI MAJĄTKOWE MIĘDZY MAŁŻONKAMI, ZBIÓR DOKUMENTÓW,