416. F. Błahuta, J. S. Piątowski, J. Policzkiewicz: Gospodarstwa rolne; obrót — dziedziczenie, podział, Wydawnictwo Prawnicze 1967. 417. M. Błażejczyk: Prawne aspekty ekonomicznej koncepcji „pegeeryzacji rolnictwa", RPE 1/67, s. 63. 418. S. Breyer: Nabycie i utrata własności, Zrzeszenie Prawni- ków Polskich 1966, s. 45—65. 419. S. Breyer: Przeniesienie własności nieruchomości, Wydawni- ctwo Prawnicze 1966, s. 224—228, 240—246. 420. W. Chojnowski: Niektóre zagadnienia z dziedziny zbycia, zniesienia współwłasności i dziedziczenia gospodarstw rol nych, Pal. 4/67, s. 43. 421. S. Cichosz: O obrocie nieruchomościami rolnymi, Wydawni- ctwo Prawnicze 1958 (praca dotyczy ustawy z dn. 13. 7. 1957 r. o obrocie nieruchomościami rolnymi). 421a. Z. Czerski: Dziedziczenie, podział i obrót gospodarstwami rolnymi w orzecznictwie Sądu Najwyższego publikowanym w czasie od dn. 1. 1. 1966 r. do dn. 30. 6. 1968 r., Pal. 10/68, wkładka. 422. S. Laskowski: Dopuszczalność podziału gospodarstwa rol- nego w ramach zniesienia współwłasności bez zachowania norm obszarowych (odpowiedź na pytanie prawne), Pal. 8/67, s. 43. 422a.J. Paliwoda: Kierowanie rolnictwem przez rady narodowe. Zagadnienia administracyjnoprawne, Instytut Nauk Prawnych PAN, Ossolineum 1967, s. 158—179 (ta część pracy dotyczy ograniczenia podziału gospodarstw rolnych). 423. J. Paliwoda: Przebudowa ustroju rolnego — zakres działa- nia administracji rolnej, Wydawnictwo Prawnicze 1964. 424. J. Paliwoda: Rola aktu administracyjnego w kształtowaniu stosunków własnościowych w rolnictwie, Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1965. 425. J. Paliwoda: Z zagadnień dotyczących poprawy struktury gospodarstw rolnych, NP 1/67, s. 72. 426. J. Paliwoda: Zadania prawa w świetle uchwały LX Ple- num KC PZPR z dnia 29. 9. 1967 r. o dalszym rozwoju rolnictwa, Zrzeszenie Prawników Polskich 1968. 427. J. S. P i ą t o w s k i: Rozdrobnienie gospodarstw rolnych, a prawo spadkowe, PiP 4—5/60, s. 661. 428. M. Piekarski: Postulat niepodzielności gospodarstw wiej- skich, DPP 8/46, s. 15. 429. J. Pietrzykowski: Dziedziczenie gospodarstw rolnych, Wydawnictwo Prawnicze 1965. 430. S. Rakowski: Wybrane aspekty zagadnienia likwidacji go- spodarstwa rolnego, Pal. 1/68, s. 29. 431. H. Świątkowski: Prawo rolne, Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1966. 432. J. Wasilkowski: Metoda opracowania i założenia kodeksu cywilnego, PiP 5—6/64, s. 737. 433. B. Zdziennicki: Dyskusja nad pracą dra B. Jastrzębskie- go pt. „Zmiany własnościowe gospodarstw rolnych w latach 1960—1970 na terenach północno-zachodnich Polski", PiP 4—5/68, s. 798. Patrz ponadto poz.: 1158, 1162. 434. W polskim prawie podatkowym, ujętym w szereg oddzielnych aktów prawodawczych stanowiących jednak jedną całość, pra- wodawca dał definicję pojęcia „gospodarstwo rolne" i kon- sekwentnie odróżnia „gospodarstwo rolne" od „przedsiębior- stwa". Stwierdzenie to prowadzi do wniosku, że jeżeli w art. 25 ust. 2 dekretu z dn. 26. 10. 1950 r. o zobowiązaniach podatko- wych (Dz. U. Nr 49, poz. 452) mowa jest tylko o przedsiębior- stwie, to przepis ten ma zastosowanie tylko do przedsiębiorstw i nie dotyczy gospodarstw rolnych. (II C 686/53 z dn. 30. 7. 1953 r., OSN U/54, poz. 47; PiP 4/54, s. 732). Patrz także poz. 285. 435. Zespół użytków rolnych zorganizowany w ramach jednego lub kilku udziałów we współwłasności jednej nieruchomości w go- spodarstwo rolne jest gospodarstwem rolnym w rozumieniu art. 166 § 1 k. c. (III CO 81/65 z dn. 24. 1. 1966 r., RPE n/67, s. 351, t.). Patrz także poz. 437. 436. Sądy powszechne nie są uprawnione do samodzielnego ustala- nia, czy własność gospodarstwa, o jakim mowa w art. 15 de- kretu z dn. 18. 4. 1955 r. (Dz. U. Nr 18, poz. 107), przeszła na Państwo na skutek opuszczenia takiego gospodarstwa przez właściciela. Stwierdzenie takiego przejęcia należy wyłą'cznie do właściwego organu administracji rolnej. Przejście własności na- stępuje z chwilą wejścia w życie wymienionego dekretu, nieza- leżnie od daty wydania decyzji przez wspomniany organ. (Uchwała SN (IC) — 1 CO 19/58 z dn. 29. 10. 1958 r., OSN 1/60, poz. 1; OSPiKA 4/60, poz. 103, z notką J. K.; PiP 3/60, s. 545; RPE 1/59, s. 343). Uwaga. Orzeczenie dotyczy dekretu z dn. 18. 4. 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (jednol. tekst: Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78). Według art. 15 tego dekretu — gospodarstwo rolne (działka pracownicza, rzemieślnicza itp.) nabyte na podstawie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej lub o ustroju rolnym i osadnictwie, lecz opuszczone przez właściciela przed wejściem w życie tego dekretu, przechodzi z mocy prawa na własność Państwa bez odszkodowania i wolne od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych. Przejście gospodarstwa (działki) na własność Państwa stwierdza prezydium powiatowej rady narodowej. Gospodarstwo (działkę), które na tej podstawie przeszło na własność Państwa, nadaje się na własność osadnikowi, który na nim gospodaruje na podstawie przydziału dokonanego przez prezydium powiatowej rady narodowej. Fakultatywnego przejmowania gospodarstw rolnych i działek określonych w art. 15 dekretu, opuszczonych przez właściciela po dn. 28. 4. 1955 r., dotyczy art. 2 ustawy z dn. 15. 7. 1961 r. zmieniającej ustawę z dn. 13. 7. 1957 r. o zmianie dekretu z dn. 18. 4. 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 32, poz. 161) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dn. 5. 8. 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198).UŻYTKI ROLNE 437. Skarpy kolejowe nie mogą być uważane za użytki rolne w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z dn. 28. 11. 1964 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 304). (II CR 476/65 z dn. 19. 5. 1966 r., OSNCP 3/67, poz. 53). PRZYNALEŻNOŚCI 438. Z treści art. 10 pr. rzecz, (obecnie art. 51 k. c.) nie wynika, ażeby tylko pewna ograniczona liczba bydła znajdującego się na gospodarstwie, potrzebna do prowadzenia gospodarki rolnej, stanowiła przynależność nieruchomości. (To C 138/47 z dn. 21. 4. 1948 r., PN 1/49, s. 318, t). 439. Młocarnia, która wprawdzie jest używana na gospodarstwie rolnym jej właściciela, ale została nabyta również jako źródło dodatkowego zarobkowania, nie jest przynależnością gospodar- stwa rolnego. (4 CR 895/59 z dn. 6. 4. 1960 r., RPE IV/61, s. 315). ZAKAZ ZBYWANIA 440. W. Chojnowski: O uchwale składu 7 sędziów SN z dn. 26. 4. 1965 r., III CO 17/65, Pal. 6/66, s. 45 (cyt. uchwała — patrz poz. 441). Patrz także: poz. 416 (s. 223), poz. 419, poz. 429 (s. 105—106). 441. I. Zakaz zbywania w całości lub części nieruchomości rolnych przewidziany w art. 1085 § 1 k. c. nie obowiązuje, gdy dział spadku, w wyniku którego spadkobierca otrzymał gospodarstwo spadkowe lub jego część, nastąpił przed dniem 5. 7. 1963 r. albo gdy przed tą datą nastąpiło objęcie gospodarstwa spadkowego przez spadkobiercę, który w całości je dziedziczy. II. Powyższy zakaz obowiązuje także wtedy, gdy spadek, obejmuje udział w gospodarstwie rolnym oraz gdy udział zmar- łego małżonka w gospodarstwie należącym do wspólności ma- jątkowej dziedziczy w całości pozostały małżonek. III. Jeżeli gospodarstwo rolne dziedziczy tylko jeden spad- kobierca, może on do chwili objęcia tego gospodarstwa zbyć spadek wraz z tym gospodarstwem, jednakże poczynając od chwili objęcia przez niego gospodarstwa spadkowego — zbycie nieruchomości rolnych wchodzących w jego skład podlega za- kazowi przewidzianemu w art. 1085 § 1 k. c. (Uchwała składu SN (7) — III CO 17/65 z dn. 26. 4. 1965 r., OSNCP 12/65, poz. 201; OSPiKA 1/66, poz. 3; RPE 1/66, s. 359). Przejmowanie na własność Państwa gospodarstw rolnych opuszczonych — patrz: REFORMA ROLNA I OSADNICTWO. Patrz także: DAWNE USTAWODAWSTWO DZIELNICOWE, DECYZJA ADMINISTRACYJNA, DŁUGI I CIĘŻARY, DZIEDZICZENIE GOSPODARSTW ROLNYCH, DZIERŻAWA, NIERUCHOMOŚCI KOŚCIELNE, NIERUCHOMOŚCI ROLNE, PRZEJMOWANIE NA WŁASNOŚĆ PAŃSTWA NIERUCHOMOŚCI W ZAMIAN ZA ŚWIADCZENIA PIENIĘŻNE, PRZEJMOWANIE NA WŁASNOŚĆ PAŃSTWA NIERUCHOMOŚCI ZA ZALEGŁE NALEŻNOŚCI, REFORMA ROLNA I OSADNICTWO, SCALANIE I WYMIANA, SPÓŁDZIELNIE PRODUKCYJNE, STOSUNKI MAJĄTKOWE MIĘDZY MAŁŻONKAMI, WSPÓŁWŁASNOŚĆ.